Open einde speelgoed heeft soms een bijzondere reputatie.
Op Instagram zie ik regelmatig opmerkingen voorbij komen als: “Waarom moet alles van hout zijn?”, “Het is belachelijk duur”, “Mensen kopen die merken alleen omdat het hip is” of “Plastic speelgoed is toch ook gewoon prima?”
En ergens snap ik die reacties ook.
Iedereen kijkt anders naar geld. Wat voor de één een flinke investering is, kan voor een ander iets zijn waar zonder veel nadenken voor gekozen kan worden. Ook hoeft speelgoed natuurlijk helemaal niet van hout te zijn om goed speelgoed te zijn. En ik geloof ook niet dat ieder kind alleen maar open einde speelgoed nodig heeft.
Toch blijft die negatieve lading me interesseren.
Misschien vooral omdat ik zelf jaren geleden ook anders naar de prijzen keek.
Toen onze zoon net geboren was en ik me voor het eerst echt ging verdiepen in open einde speelgoed, houten speelgoed en merken die daar veel mee werken, schrok ik soms best van wat iets kostte.
Een houten regenboog voor dat bedrag? Een set blokken voor zoveel geld?
Ik begreep het rationeel misschien wel, maar ik had de ervaring nog niet.
Nu zijn we jaren verder. We hebben thuis veel van die materialen en ze worden écht intensief gebruikt. En daardoor kijk ik totaal anders naar de prijs.
Niet omdat het ineens goedkoop is geworden, maar omdat ik nu weet wat we ervoor terugkrijgen.
Wanneer is speelgoed eigenlijk duur?
Ik merk dat ik zelf het woord “duur” steeds minder graag gebruik.
Niet omdat sommige producten niet veel geld kosten. Dat doen ze absoluut.
Maar er zit voor mij verschil tussen een hoge prijs en iets dat zijn prijs niet waard is.
Een product dat vanaf het begin met aandacht wordt gemaakt, van goede materialen, soms grotendeels met de hand, met veilige verf of olie en met het idee dat het jarenlang mee moet kunnen, krijgt vanzelf een ander prijskaartje dan iets dat in enorme aantallen uit een fabriek komt.
Dat is geen oordeel over iedereen die voor dat laatste kiest. Het is vooral iets wat makkelijk uit beeld verdwijnt wanneer je alleen twee prijskaartjes naast elkaar legt.
De prijs vertelt niet het hele verhaal: materiaal, productie, arbeidsuren, duurzaamheid en levensduur zitten daar allemaal in verstopt.
Voor mij zit de waarde vooral in hoe lang iets mee kan groeien
Dat is uiteindelijk wat mijn kijk het meest heeft veranderd.
Sommige materialen staan hier al jaren in de kast en worden nog steeds gebruikt. Alleen iedere keer anders. Sommige worden meer gebruikt in de winter, andere meer in de zomer. Sommige producten vooral door mijn dochter en andere juist door mijn zoon.
Wat eerst simpelweg gestapeld werd, werd later een huis. Daarna een dierentuin, een winkel, een knikkerbaan of onderdeel van een hele fantasiewereld.
Dat vind ik misschien wel het krachtigste aan open einde speelgoed: het speelgoed groeit niet letterlijk mee, maar het spel eromheen wel.
Een driejarige gebruikt dezelfde blokken totaal anders dan een zesjarige. Een achtjarige combineert de blokken weer heel mooi met connetix magnetische tegels om een grote ball run te maken. Terwijl een driejarige de blokken gebruikt om dierenverblijven mee te maken.
En daardoor voelt een product dat jarenlang steeds opnieuw gebruikt wordt voor mij uiteindelijk anders geprijsd dan speelgoed dat maar een korte fase interessant is.
En dat merk ik thuis ook met ander speelgoed
We hebben bijvoorbeeld ook LEGO.
Onze zoon vindt het bouwen daarvan geweldig. Hij kan daar met enorm veel aandacht en plezier mee bezig zijn.
Maar bij veel sets merk ik ook iets anders.
Het bouwen is het hoogtepunt. Daarna staat het bouwwerk een tijdje op de plank. Uiteindelijk gaat het uit elkaar en verdwijnt het in een bak. Natuurlijk zijn er ook kinderen die LEGO bouwen en er dan écht mee gaan spelen. Maar mijn zoon is er daar geen van, haha. Wel eindigen alle stukjes dan in de grote LEGO bak en bouwt hij er zijn eigen verzinsels van.
En sommige LEGO-sets kosten net zoveel als een goede set houten blokken. Soms zelfs meer. Daarmee wil ik niet zeggen dat LEGO minder goed is. Helemaal niet.
Het laat voor mij alleen zien dat we bij speelgoed soms heel verschillend naar prijs kijken.
Een dure LEGO-set vinden we heel normaal. Bij een houten regenboog wordt sneller gevraagd waarom “een paar stukken hout” zoveel moeten kosten.
En juist dat verschil vind ik interessant.
Open einde betekent voor mij trouwens helemaal niet: alleen hout
Dat is misschien ook een misverstand dat regelmatig terugkomt.
Ik hou enorm van hout. Van de warmte, het gewicht, de textuur en hoe mooi het veroudert.
Maar open einde spel gaat voor mij niet over één materiaal.
Magnetische tegels van Connetix zijn net zo goed open-ended. Net als Lucent Cubes van Tickit of fonkelstenen van Bauspiel. En zelfs de LEGO classic serie.
Juist het combineren van verschillende materialen maakt het spel vaak nóg rijker.
Een houten regenboog krijgt ineens een compleet andere functie wanneer er magnetische tegels naast liggen. Transparante blokken vangen licht. Fonkelstenen worden schatten, eten, versiering of bouwmateriaal.
Het ene materiaal voegt iets toe aan het andere.
En daarin ontstaat vaak het spel dat niemand vooraf had kunnen bedenken.
Je hoeft er ook niet “bij te horen”
Ik denk dat daar misschien nog wel een deel van de weerstand zit.
Bepaalde merken en producten zijn heel zichtbaar geworden op Instagram. Daardoor kan het soms voelen alsof je een bepaald speelgoedmerk moet hebben om bij een soort club te horen.
Daar heb ik zelf ook niets mee. Een merknaam maakt speelgoed niet automatisch goed.
Voor mij gaat het veel meer om vragen als:
Kan mijn kind hier op meerdere manieren mee spelen?
Kan het lang meegaan?
Is het materiaal prettig en degelijk?
Kan het gecombineerd worden met wat we al hebben?
Nodigt het uit tot eigen ideeën?
Soms is het antwoord daarop een bekend houten merk. Soms een paar magnetische tegels. Soms een doos, een doek of iets dat buiten gevonden is.
Uiteindelijk hoeft niemand hetzelfde te kiezen
Ik geloof niet in één juiste speelgoedkast.
Plastic speelgoed kan fantastisch zijn. Gesloten speelgoed kan fantastisch zijn. Een kind mag dol zijn op auto’s, poppen, LEGO of een speelgoedkeuken met allemaal vaste functies.
Open einde speelgoed hoeft daar niets van te vervangen.
Voor mij is het vooral een basis geworden.
Materialen die lang blijven, makkelijk gecombineerd worden en steeds weer een andere rol krijgen.
En misschien is dat ook waarom ik er nu anders naar kijk dan jaren geleden.
Ik zie niet meer alleen het bedrag op het prijskaartje.
Ik zie hoeveel verjaardagen een set meegaat. Hoeveel verschillende fases van spel erin zitten. Hoe vaak iets opnieuw uit de kast komt en weer iets anders wordt.
En dan voelt de rekensom ineens heel anders.
Niet goedkoop. Wel waardevol.